IRAK RAPORU 1917 GENERAL PERSY LEYN

Irak Raporu

 Kut’ülamarenin  Türklere tesliminden sonra Irak İngiliz ordusu tarafından yapılan

Teşkilat ve tensikatdan bahs resmi rapor olup neşir edilmek üzere

Irak ordusu baş kumandanı Ceneral ( Sör Pers Lein) tarafından yazılmıştır

Mütercimi

Karagah-ı Umumi

İstihbarat şu’besine me’mur erkan-ı harbiye-i bahriyeden

Hüsamettin

  İstanbul – Matbaa-yı amire

1333

 

 Irak Raporu

                                                                                                Harbiye nezareti

                                                                                         31 Teşrinisani 916

Atideki rapor:

30 Nisan 916 tarihinden sonra cereyan eden harekat-ı askeriyeye ai’t ve ceneral (Pers Lein) tarafından yazılmış olup neşredilmek üzere hin hint hükümeti ve vasıtasıyla gönderilmiştir.

          Ceneral (Pers Lein) raporunu hint hükümetine takdim ederken kumandanlığı zamanında maruz kaldığı müşkülata karşı gösterilen iktihamkar(gögüs geren) sebat ve gayrete karşı takdirat-ı mahsusasını da terdif(takip etme , yürütme) etmektedir.

                    Hint Hükümet sefiriyesi – 916

          Hint hükümet seferiyesi baş kumandanı birinci ferik ceneral Sör (Pers Lein) den:

Efendim

Hint hey’et-i seferiyesi emr-i kumandasını terk ettiğim şu zamanda Kut’ülamarenin tesliminden beri kuvve-i seferiyenin icra ettiği harekat-ı askeriyeye usulhareke ile terk-i muvasala üzerinde bu zamana kadar ikmal olunan hususata mütealik kısa raporumu takdim ile kesb-i şeref eylerim.

  Harekat-ı askeriye

          1 – Kut’ül amarenin sukütundan sonra büyük mikyasda harekat-ı askeriye icra edilmemiştir. Dicle Cephesinde düşman ile karşı karşıya bulunan kıta’at-ı askeriyemiz- bit’tabi siperlerde bulunanlar müstesnadır- mevki’lerini tahkim ve takviye ederek istirahat etmekte idi angarya hadematı pek ağır olduğu ve yazık şiddet-i harekatı  sür’atle hulûl ettiği cihetle pek ziyade ve şedid bir hastalık hükm- ferma (hüküm sürme) olmağa başladı.

          Bununla beraber düşman üzerine icra edilmesi lazım olan tazyikat kat’iyen ihmal ve tahfîf (hafifletme) edilmedi.

          Düşman ma’neviyatını tecrübe etmek ve zedelemek için her fırsatdan bil istifade bu bombardımanın icra edildiği gibi fırsat düşükce de ufak müsademelerde bulunmuşlardır.

2 – Mayıs ayı zarfında Rusların İran’dan Bağdat’a doğru icra ettikleri ileri harekatı düşman üzerinde te’sirat-ı lazimesini gösterdi. Çünkü ceneral ( Gururinc), 19 Mayıs tarihinde düşmanın, nehrin sağ tarafında bulunan (Tessiyin) ileri muvaza’sını aşikâr bir suretde tahliye ve terk ederek geri çekilmekte olduğunu ve fakat sına’iyat mevzi’-i müthişini alan daha muhafaza etmekte bulunduğunu rapor etti. Bu harekat-ı riciye (geri dönüş) kuvve-yi askeriyemiz tarafından ta’kip edildiği cihetle (hay)  nehri üzerinde bulunan köprü muvazeneden maada nehrin sağ sahilinden düşmanın tamamiyle tard edildiğini ceneral Gururinc 20  Mayıs akşamı rapor edebilmek fırsatına malik olabildi.

3 – Düşman (sena’iyat) mevk’ini yedd-i zaptında bulundurdukça, nehrin sağ sahilinde  harekat-ı  askeriyede bulunan kuvve-i askeriyemizin levazım ve ihtiyacat-ı sairesinin Dicle tariki ile sevk ve emrarına müma’nat etmeğe kudret-yab (kudretli) olduğundan kuvve-i mezkürenin malzeme-i mukteziyesi, hatta sevki bile karadan icra edilen nakliyata inhisar ediyordu.

Binaenaleyh düşmanın  ric'at (geri dönüş) ederek balahatyar terk edildiği mıntıka-i araziyenin, ceneral (Gururinc) tarafından işgali, yeni yolların inşasına ve levazım-i nakliyatı usulünün yeniden tensik ve tanzim edilmesine iftikâr (yoksulluk çekme) edildiği cihetle, aleltedric vuku’bulmakta idi.

          Şerait ve ahval-i mezküre bu zamana kadar bila tebdil ve amelî (pratik) bir surette devam etti.

 Feyezan (taşma) gittikçe azalması ve şedit bir hararatın hükmü-ferma olması bataklıkları kurutarak harekatı daha Süheyl(?) bir hale koydu. Böyle olmakla beraber su ihtiyacını da gittikçe artırdı.  Binaenaleyh mıntıka-i arazi tozlu sularla muhât (çevrili)olduğu cihetle nehirden bir az uzaklaşınca içilecek su bulmak imkanı mucib-i müşkülat olmakta idi.

          Türkler alan daha nehrin sol sahilinde bulunan (senaiyat)   mevki’ni muhafaza etmekte

olduğu gibi hudut-i mezkürenin gerisinde ihtiyat-ı müdafaa hatları tesisine de ibtidar ettikleri cihetle mevzi’-i  mezküreyi cebren muhafazaya azim etmiş olduklarını da göstermekte idiler.

          Nehrin sağ sahilinde ise türk ileri karakolları hal-ı hazırda kabil-i mürur olan (hay) nehrine kadar vasıl olmakta idi. (hay) nehrine hakim olan mevzi’i işgal  etmekte olduğumuz cihetle, arz u ettiğimiz surette, Kut’ülamareyi bu bombardıman edebiliyorduk.

          4 – Bir haritanın zikri lazım ve zaruridir. Mayısın yirminci günü 110 asker ile üç zabitden olan bir rus süvari karakol müfrezesi halaf me’mul (Alyi elgaeribi) ye vasıl oldu. Müfreze-i mezküre (Kerd?) civarından hareket etmiş ve seyahatın kısm-i kebiri (bişt güh) silsile-i cibali arasından olmak üzere (200) mil kadar sergüzeştceyane bir yürüyüşte bulunmuştu.

          Müfreze-i mezkürenin zabıtanı kendilerini bana takdim etmek üzere Basra’ya kadar geldikleri zaman bunların hademat-ı fedakaranelerini takdiren bir mucib irade-i kuralı kendilerini (Viktorya kros) ile taltif ettim. Bu suretle yüz seneden beri Rus ve İngiliz askerlerinin müttefik gibi ilk mülakatı bu sahne-i harbde vuku’buldu.

          Müfreze-i mezküre haziranın dördüncü günü ‘avdet-i seyahate ibtidar ve tesadüf ettikleri pek  müthiş müşkülatı iktiham ederek salimen mensup oldukları kıta’at-ı asliyesine iltihak etmeğe muvaffak oldu.

          5 – Temmuzun on birinci günü ceneral (Gururinc) emr ü kumandayı, bu güne kadar ifayı vezaife eden ve etmekte olan ceneral Mode tevdi’ etti.

          6 – Hususat-ı hevaiyeye gelince, düşman teyyarelerinin daha ziyade sürate malik

 Olması, işten daha ziyade hastalıktan ölen kılavğuzlarımızın azlığına inzimam (zam olunma, katılma) ederek Haziran ve Mayıs aylarında düşmanın havaya hakim bi vaz’iyette kalmasını temin etti.

          Mader vatandan gönderilen rasatlar ile teyyarecilerin kıymatdar mu’avenetleri ile vaz’iyet kesb-i salah idi. Ağustos ayı zarfında müştereken çalışan üç teyyaremiz düşmanın en  iyi bir fevker teyyaremiz kendi hudut-ı harbiyesi dahilinde suküta icbar etti.

7 -  Fırat cephesindeki harekat-ı askeriye, baskınlara, sefain üzerine icra edilen ta’aruzları tedib-i keyfiyetlerine, hudut telgrafiyesi kısmen teşebbülerine, ve dost kabaile karşı icra olunan ta’riz harekatlarını tevkife inhisar etti. Tekmil bu harekat ve bu harekatıicraya me’mur edilen hey’et-i seferiyeler  ferik ceneral (brukeynih) tarafından tertib ve icra edildi.

8 – Karvan nehri üzerindeki hudut muvasalamıza karşı, Türklerle müştereken Ruslar üzerine harekat eden Alman taraftarı kabail tarafından bazı teşebbüsat icra edildi. Bunlar kendi memleketlerinin silsile-i cibali arasına firar itmek kudrete malık oldukları cihetle zarar-ı irâs itmek vaziyetinde idiler. Tekmil  bu teşebbüsat, (Harka) ile  (İbidiz) arasında icra-yı harekat iden 23 üncü süvari tarafından akamete duçar edildi.

Ceneral (yang hasnind)in tertibat-ı  mahsusası iyi düşünülmüş olduğundan kaba’il-i bir hezimet gaya duçar itmiş ve kaba’il-i rüesasının duçar-ı esaret olmasını intac eylemiştir.

9 -  Gelecek soğuk mevsimlerde mukteza olan fa’aliyet-i mühimme  için, yaklaşmakta olan sıcak mevsimde, lazım gelen tedbir-i idareye ile istihzarata pek ziyade atf-ı ehemmiyet edildi.

10 – Bu geçen zaman zarfında miralay (nevn) kumandasında bulunan donanma-yı kralının kıymetdar olan tevhid harekatı pek mümtaz bir surette rû-münûn (meydana çıkan) olmuştur. Fırat nehrinde bulunan gambotlar  (Helmer) göl ile yedi numaralı paragrafta  dermiyan edilen hususatta pek ziyade faide bahs ve muvaffakıyetli alemler mahiyetini almıştır.

Nezaret-i bahriyenin mavra-yı ihbardaki memuri olup (Abadan) mevki’inde bulunan Mister (Grand) ın , nehirde kullanmak için lazım gelen teknelerin ihzarında gösterdiği muaveneti nazar-ı dikkate  arz itmek mecburiyetindeyim.

11 – Bundan evvelki raporda da hey’et-i sahayenin iktihamına mecbur olduğu müşkülatı ima(işaret) itmiş idim.

Bu müşkülatı izale itmek ve kuvve-yı seferiyenin arz-ı ihtiyac ettiği lavazim-i sahayeyi te’min ve istihsal eylemek hususatında pek ziyade sarf-ı mesa’i ve zaman edilmiştir.  Bu hususta elde edilen tertibat-ı iraiye eylemek için Irak’daki mecruhin ve hastagan için erkan-ı atiyenin nazar-ı dikkatine alması lazımdır. ( Kut’ül amare) haric olduğu halde 21 Kanunisanide Irak’da mecruhin ve za’afa için  (4700) yatak mevcut iken bu miktar Mayısın on üçüncü gününe kadar (9420) e ve Temmuzun birinci gününe kadar (10740) a iblağ idilmiş ve 2700) adedi ise ihzar edilmekte bulunmuştur.

Sıcak zamanın bedayini olan Mayıs ayı zarfında derece-i hararet anı ve pek ziyade yükselmiş olduğundan hastaların miktarı sür’atle ziyadeleşmeğe başlamıştır. Siperlerde güneşten tahfiz itmek için lazım olan vesai’tin bulunmamasından ve ekseriyetle Haziran avasitinde esmesi mu’tad olan şimal-i rüzgariyenin Temmuzun on dokuzuna  kadar uzan(?) olmamasından dolayı cephe-i harbte hararet  pek yüksek ve müe’ssir bir halde idi. Bundan sonra hastaneye gelen hastaganın miktarı birdenbire azalmağa başladığı gibi gittikçe de  tenakus etmektedir. Hastaların ekseriyeti tehlikeli bir halde değildi.

Nisan-ı nihayetinde Dicle cephesinde kolera vukuatı zuhur etti ise de icra edilen kontrol tesiratiyle a bir zaman zarfında imha edildi. Bu zamandan sonra memeleketin müteferrik aksamından mütecerrid bir surette ve az bir miktarda misab zuhur itmektedir.

Bu sahaya muvasalattan (vasıl olma , varma) beri bize kıymetdar ve devamlı mu’avenetle ifa iden sıhhıye livası (traharan) ile  malumat-ı istadanesiyle hey’et-i seferiyeye hüsn-i hidmet iden müşavir tıbi (Vilkoks) a karşı arz-ı minnetdar itmekteyim. Aynı zamanda duçar-ı arz olan efrada karşı taab-ı na-pezir brr gayret ve faaliyetle ifa-yı vazife eyleyen hasta bakıcı kadınların vazifelerine karşı gösterdiği itimad-ı şayan-ı şükrandır.

Prfösör (Hersali) n ani olarak terk-i cihet itmedi, gerek hey’et-i seffrireye ve gerekse hademat-ı sıhhıye için telafi idilmez bir ziyan olmuştur.

 12 -  Nakliye ve levazim kollarında ma’luliyeti intac (sonuçlandırmak) eden pek çok emraz (hastalıklar)  vuku’bulmuş ve ‘alelusul (gelişigüzel) emraz-ı mezküre yüksek ve mes’ul zabitan arasında icra-i tahribat itmekte bulunmuştur. Bunun neticesi olmak üzere kolların en ağır vazifesi ber hayat kalanlar üzerine yüklenmiş ve taifenin sür’atle tenzilde nehir nakliyatını pek ziyade sektedar ettiği cihetle vezaif-i mezkürenin icrasını müte’essir bir hale kalb itmiştir. Ma’mafih malzeme, uzak ve techizat ihtiyacatının te’min ve tatmini hususunun müthiş bir tenzile uğramaması, levazım ve nakliye kollarına atf edilen derece-i ehemmiyet ve i’timadı irae (gösterme) ve takdir ettirir.

13 –Nisandan Hazirana kadar devam iden feyezan mevsiminde Basra’yı muhit olan saha-i arazinin onda dokuzu feyezan altına kalı r. Sinin adı da (9:6) mil genişliğinde ve (4:1) kadem derinliğinde bir su kuşağı Basra’yı cenub-i garbiye doğru mümtedd (uzanan) olan mürtefi’ (irtfa eden, yükselen) çöl mıntkasından ayırır.

Bu suretle hasıl olmakta olan Feyezan 915 senesi zarfında ( Ma kina Masus) karargah-ı askeriyesinin bulunduğu sahaya kadar tevsi’ etti. Bit’tabi bu sene bu sureye pek çok efrad ve malzeme gelmekte olduğu cihetle bunların ihtiyacatını telafi etmek için ordugah ithaz edilen, malzeme ve hastane levazım-ı inşaiyeleri ve depo tesis etmek için lazım olan saha-yı arazi tuğyanın tesiratından  masun (korunmuş) bulundurmak kat’iyen lazım idi. Binaenaleyh bu hususu temin itmek için (Macil) de Dicleden itibaren (Şiiye)nin mertufi’ mahallerine kadar mümtedd olmak üzere ana bir set inşa edildi. Bu setin tûlu (12:11) mil olup taifanın tevsi’ itmesine mani’ bir derece-i irtifadadır.

Bu sete ilaveten nehirden takriben iki mil mesafede olmak ve birinci setten ayrılmak üzere ikinci bir set daha inşa edildi ki bu da Basra’nın (Zebir) köprüsüne üç mil mesafede bulunan bir mevkie kadar temdit edildi. Bununla beraber pek çok ve fasıladar setler de , nehr- i imtidadca (uzama) inşa ve ikmal edildi. Bu suretle yapılan setlerin mecmuh-i tulu (20) mil kadar olup 48 mil murabba bir saha-yı araziyi muafaza itmektedir. Basra’da ve civarında bulunan kıta’at-ı askeriye için ana ordugah  ithaz edilen  (Macil ve makine) deki saha-i

 Mahfaza ise 1 ½ mil bu’dundadır  (uzak). İskeleler inşa idilmiş olduğu cihetle muhit-i sefain-i tüccariyesi hamulesini boşaltmaksızın mezkür iskelelere  yanaşabilir.

          Hastahane hidmetlerinde kullanılmak üzere müte’addit kolbalar ve bunlara ai’t efrad celb idilmiş olduğundan (10) bin efrad ile (8700) zuafa-yı (zayıflar) muktezi mahaller temin edilmiştir.  Efradın ihtiyacatını tatmin edecek alet ve vesait, Basra ve Amarada tesis edildiği gibi diğer küçük ve müteferrik pek çok işlerde yapılmıştır.

          İkmal edilen bu kıymetdar işlerin tevlid ittiği şeref ve itimat, baş mühendiş ferik ceneral (Remington) ile bu inşaların müdür-i umumiyesi olan miralay (Stevkes Roberts) e ve maiyetindeki efrada inhisar ider.

          14 – Elyevm iki demiryolu inşa edilmektedir. Kaimekam (Vait) ile muavinleri. Muktezi levazımın nakliyesindeki müşkülata rağmenher iki hattı da yorulmaz bir gayret ile ileriye getirmektedir.

          15 - Yeni ve kuvvetli bir telsiz telgraf istasyonu tesis edilmiştir. Bu müessesenin inşasına 916 senesi Şubatının onuncu günü ibtidar idilmiş ve aynı sene Ağustosun (25) inde ikmal olunmuştur. Bunun süratle ikmal ve inşası; Hint posta ve telgraf direktörlüğünün tehvid-i mesaisi ile hey’et-i seferiyesi posta müdürü (bakşuv) ve telgraf dairesi müdür muavini (Kamarvan) nın müessir ve seri’ muavenetleri ve bu hususta istihdam edilen mühendislerin faaliyetlerinden ileri gelmiştir.

          16 – Kaimekam (Anjevini) kumandasında bulunan hey’et-i baytariye, kuvve-i seferiyenin ağır işlerine rağmen, hayvanatın güzel şerait altında bulunması hususunda pek büyük hidmetler ifa etmiştir.

          17 – (Rememund) hadematı ile hayvanatın talim ve tekidi hususundaki hademat-ı ordu (Rememund) şubesinden yüzbaşı (Anderson) a pek büyük itimat atf ettirmektedir.

          18- Orduda gayret ve faaliyetle ifa-yı vezaaif eden muhtelifeye mensup rüesa-yı ruhaniyenin hey’et-i seferiyeye karşı ibraz ittikleri hidmet ve tevlid eyledikleri ma fevkel takdır hüsn-i tesirden dolayı rüesa-yı mumaileyhima karşı perverde ettiğim hissiyat-i amikamı tasvir ve tahrir itmek hususunda pek ziyade hahiş-karım (istekliyim)

         9 -  Şu’abat-ı (şubeler) saire gibi Hindistan bahriye dairesi de, hususile büyük rütbedeki zabitanı, hastalık ve malüliyetden fevkelhad müteessir olmuştur. Bu şua’banın hadematının gittikçe tezaid itmekte olduğunu erkam-i(rakamlar) atiye ile  tezahür ider. 916 senesi kanunisanisi zarfında bu şu’aba-i bahriyede ifa-yı faaliyet iden zabitan-ı daimi 14, zabitan-ı mevkute 21 ve efrad 525 olduğu halde Temmuzda miktar-ı mezkür 40 daimi zabit, ve 163 mevkut zabit ile 3981 efrada iblağ edilmiştir. Binaenaleyh zabitan namemul ve kayı’ ve metalibe ma’ruz kalmış olan bu hey’et-i asliye, kadrosunda tebdilat icra idilmeksizin, ilave edilen bu büyük miktarın verdiği pek ağır yük altında kalmak mecburiyetinde bulundu. Mamafih bu ağır meşak altında bile temin-i muvaffakıyet eden tedabir-i lazimenin tatbiki, bu şubeye matuf olan şeref ve itimatı tamamiyle iraiyedir.

20- Irak hey’et-i seferiyesi erkan, zabitan ve efradının hey’et-i umumiyesi, (sened cun of çarvuslam) ile, hint şube-i faalası da dahil olduğu halde İngiliz selib-i ahmer heyetine ve (Yang mens kristiyan assosineyşin) hey’etine arz-ı şükran ve minnetdar eder.

Bunlardan ilk iki tanesi kuvve-i seferiye erkan-ı sihhiyesi tarafından mecruh ve ü’afanın istirahatına mader olacak vesait edviye-i(ilaçlar) sıhhıyeyi mürahasları bulunan kaimekam  (gold) delaletiyle temin ittiler. Hastahanelerden geçmek mecburiyetinde kalan tekmil zabitan ve efrad bu hey’et-i sıhhıyeye beyan-ı minnetdari şükran itmektedir.

( Yang mens kristyan assosinaeyşin) heyet-i muavenesi, muktedar-ı erkanı delaletiyle hastane haricinde efradın maneviyat ve maddiyat itimadıyla arz –ı iffetkar (bağlılık9 ettiğini, pek ziyade takdire şayan bir surette, icra etti. Bunlar meyanında (Dikson),(Revid),(Maklin),(ridl),(Vabey) nam-ı zevatın hidmet mest-i hasanesi bilhassa şayeste-i takdir ve şükrandır.

21 – Sir (bekanan)in heyet-i seferiyeye limanlar ve nehir nakliyat idaresi müdürü olarak temin edilmesi şüphesiz pek büyük bir kıymet ve mahiyeti haizdir. (Burma) ve (Hindistan) dan muktezi olan bazı malzeme ve techizatın nakil ve sevki ve alelhusus bu hidmete nezaret edecek olan zabitan arasında hastalık tahribat-ı müessirede bulunması yüzünden Basra limanının tevsi’ ve inkişafi ve nehir nakliyatının tedhirat-ı lazime ile islah-ı bidayetde duçar-ı tehir oldu.

 Fakat elyevm bu hal tamamiyle temin edilmiş olduğundan istihsal edilen netayiç (neticeler) pek mühim olan  nehir ve liman nakliyatına ai’t tasvir ve teklif idilmiş olan projelerin ehemmiyet-i mahsusasını göstermektedir. (Sir Bevkanan) kendisine bu hususta fevkelhad izhar faaliyet etmiş olan mülazim (Grant) in muavenetinin bilhassa zikr ve takdir edilmesini arzu etmektedir.

22 – kuvve-i işgaliyeye karşı ifa ettiği kıymetdar hadematından dolayı yüzbaşı (Malik sirÖmer hayat Can) ile karargah-ı umumiye memuru olup kendisinin seri’ motor botunu her zaman emrime amada kılan mülazım (Arza) ya arz- ı teşekkür ederim. 

23 – Güzeran (geçici) olan eyyam zarfında, evvelki raporda da zikr ettiğim ve vechile, sır (kevks) ile heyet-i siyasiyenin muavenet-i mütemadiyeleri pek kıymetdardır.

24 -  Taraf-ı muvasalanın (kavuşma, birleşme) temin-i idaresi, mütenevvih (haykırarak ağlayan?) müşkülat ve mezahime (zahmetler) ma’ruz kalmıştır. Taraf-ı muvasala üzerinde techizat ve levazımın temin-i sevk ve irsali hususunda ma’ruz kaldığı mu’dil (güç, zor, çetin) mesa’le rağmen, mesa’il-i mezküreyi hüsn-i süretle idare itmek için gösterdiği fa’aliyetden dolayı taraf-ı muvasala-i müfettiş-i umumisi ferik ceneral (Makmvn) ile erkan-ı maiyet ve harbiyesine  medyun-i şükranım . Eselhareke  kumandanı bulunan kaimekam (Brovnlev) tarafından ana depoların idaresi, yüksek bir tarz-ı kana’at bahş ile tedvir (yönetme, idare etme) ve icra edilmiştir.

25 – Hatime(son, nihayet) mütaalat olmak üzere tekmil hareket-i harbiye esnasında izbar (yazma, bildirme) ettikleri muavenet-i kıymetdaraneden dolayı hey’et-i seferiye erkan-ı harbiyesi ile maiyetim erkan-ı harbiyeme  karşı duyduğum minnetdarlığı arz itmek arzusundayım.  Bu hususda ferik ceneral  (Kooper), ferik ceneral (mevti) ile liva ceneral (şevr) – elyevm reis vazifesini görmektedir.- ve erkan-ı harbiye zabıtanından kaimekam (Hevpood), müşavir-i askeri muavini yüzbaşı  (Vilyims) i zikr itmek isterim. Bu erkan-ı askeriyenin hademat takdirkaranesi Hint hükümeti için pek kıymetdardır. Ordu hey’et-i tahririyesi ve katipleri, meşak-aver ve mes’ul vezai’fin ifasında yorulmaz bir gayret ve faaliyet ibraz itmiştir.

26 – Bundan evvel takdim ittiğim raporda hademat-ı takdikaraneleri mazhar-ı taltif olması lazım gelen zabitanın bir listesini arz itmiştim. Mezkür rapor uzun bir devre-i harekat-ı harbiyeyi ihtiva ittiği cihetle takdim edilen liste, bu devre esnasında cephe-i harbte temayüz eden zabitan ve efradın mazhar-i taltif olmasını  müeyyid (teyid eden, doğrulayan) olmak üzere yazılmış idi.

Bu raporda  da cephe-i harbde bulunanlar kadar değilse bile, kuvve-i seferiyenin belki o derece arz-ı ihtiyaç ittiği hususat-ı idariyeyi tem’in ederek taltif ve takdire laik olanlarının bir listesini leff ile kesb-i şeref etmekteyim.

          Bi-tedi.                   Sadık Hidmedkarınız şerefini hamil

20 Mart 333            Irak kuvve-i seferiyesi kumandanı birinci ferik

                              Sir Pers Lein

kitap hakkında : Kitap Gazi Binbaşı Halis Bey'in kütüphanesine ait olup;günümüz Türkçesine çevrildikten sonra yayınlanmaktadır.

Serdar Halis ATAKSOR